Yerleşik bakım

Diyet tedavileri

Ketojenik diyet, modifiye Atkins, MCT, düşük glisemik indeks tedavisi, glutensiz-kazeinsiz, GAPS, eliminasyon diyetleri

Bunlardan biri, rastgele çalışma kanıtı olan ve kılavuzlarda yeri bulunan yerleşik bir antiepileptik tedavidir. Diğerleri otizmde yaygın kullanılır ve desteği çok daha zayıftır. “Diyet” kelimesi ikisini birden kapsadığı için burada ayrı ayrı veriliyor.

Hastalık hastalık nerede duruyor

Aynı tedavi bir sorun için iyi desteklenmişken bir başkası için tamamen denenmemiş olabilir. Ailelerin yanıltıldığı tek en sık yer burasıdır.

Nedir

Ketojenik diyet, vücudun yakıtını glukozdan keton cisimlerine kaydıran, tıbbi gözetim altında yürütülen yüksek yağlı ve düşük karbonhidratlı bir rejimdir. Katılığı azalan birkaç biçimi vardır — klasik ketojenik, orta zincirli trigliserit, modifiye Atkins ve düşük glisemik indeks tedavisi — bu da yükün aileye göre ayarlanmasına imkân verir.

Bir beslenme biçimi değil, reçete edilen bir tedavidir. Uzman bir diyetisyenin yer aldığı ekip tarafından başlatılır ve izlenir; başlangıç tetkikleri, tanımlı izlem ve planlanmış bir sonlandırma içerir.

Dışlama diyetleri — glutensiz-kazeinsiz, GAPS, çeşitli eliminasyon rejimleri — belirli besin gruplarının davranışa ya da gelişime katkıda bulunduğu gerekçesiyle bunları çıkarır. Genellikle diyetisyen desteği olmadan evde başlatılır ve riskin büyük kısmı da buradadır.

Bu ayrım önemli; çünkü ikisi karşılaştırılabilir değil. Biri arkasında rastgele çalışma kanıtı olan bir antiepileptik tedavi, diğerleri desteği çok daha zayıf ve zaten seçici beslenen bir çocukta gerçek beslenme sonuçları olan diyet değişiklikleridir.

Nasıl işlemesi bekleniyor

Keton cisimleri beyne alternatif bir yakıt sağlar; nöron metabolizmasını, nörotransmitter dengesini ve uyarılabilirliği değiştirir. Birkaç mekanizma öne sürüldü ve hiçbiri etkiyi tam olarak açıklamıyor — kannabidiole benzer bir durum; klinik sonuç açıklamadan önce geldi.

GLUT1 eksikliğinde gerekçe doğrudan ve eksiksizdir: glukoz beyne yeterli miktarda geçemez, ketonlar ise bozuk taşıyıcıyı atlar.

Otizmde dışlama diyetleri için öne sürülen mekanizma, glutenden ve kazeinden kaynaklanan tam sindirilmemiş peptidlerin bağırsaktan geçip beyni etkilediğidir. Bu varsayım araştırıldı ve desteklenmedi.

Gerçekte ne test edildi

• Ketojenik diyet, dirençli epilepsisi olan çocuklarda rastgele kontrollü çalışmalarla destekleniyor; hatırı sayılır bir azınlıkta anlamlı nöbet azalması sağlıyor ve ne zaman, nasıl kullanılacağına ilişkin uluslararası uzlaşı kılavuzlarında yer alıyor.
• Yanıt çoğu zaman haftalar içinde belirginleşir; bu da süresiz devam yerine, net bir karar noktası olan tanımlı bir deneme süresine imkân verir.
• Otizmde glutensiz-kazeinsiz diyetler için sistematik derlemeler kanıtın yetersiz olduğu sonucuna varıyor. Ne ailenin ne de değerlendiricinin çocuğun dışlanan besini alıp almadığını bildiği körlenmiş besin yüklemesi çalışmaları, körlenmemiş ortamlarda bildirilen etkileri bulamadı.
• Körlenmiş ve körlenmemiş sonuçlar arasındaki bu fark küçümseyici değil, bilgilendiricidir: gözlenen değişimin ne kadarının beklentiden ve bir ailenin çocuğun beslenmesini yeniden düzenlediğinde değişen diğer şeylerden geldiğini gösterir.
• GAPS diyetinin çalışma kanıtı yok. Çalışmalar olumsuz sonuçlanmadı; yapılmadı.

Hâlâ ne bilmiyoruz

• Hangi çocuğun ketojenik diyete yanıt vereceği — diyetin kesin tedavi olduğu metabolik hastalıklar dışında güvenilir bir öngörücü yok.
• En uygun süre ve yanıt veren bir çocukta diyetin en iyi nasıl sonlandırılacağı.
• Daha az katı biçimlerin tüm sendromlarda klasik diyetle eşdeğer olup olmadığı.
• Otizmli çocukların tanımlı bir alt grubunun dışlama diyetlerine gerçekten yanıt verip vermediği; bunu yanıtlamak için o alt grupta körlenmiş yükleme çalışmaları gerekir.

Riskler ve istenmeyen etkiler

• Ketojenik diyetin tanımlı ve yönetilebilir bir yan etki profili vardır ve izlem gerektirir: kabızlık, büyümede duraklama, lipid yüksekliği, böbrek taşı, asidoz, vitamin ve mineral eksikliği, karnitin azalması. Bunlar tedaviden kaçınma değil, gözetim altında yürütme gerekçeleridir.
• Bu sayfadaki asıl kaygı, zaten seçici beslenen çocuklarda kısıtlayıcı diyetlerdir. Otizmli birçok çocuğun kabul ettiği besin yelpazesi dardır. Buradan başka grupların da çıkarılması yetersiz alıma, mikro besin eksikliğine ve belgelenmiş örneklerde ciddi beslenme hastalıklarına yol açabilir.
• Süt ürünleri yerine konmadan çıkarıldığında kalsiyum ve D vitamini öngörülebilir biçimde düşer; motor engeli olan çocuklarda kemik sağlığı zaten bir sorundur.
• Sosyal etkisi hafife alınıyor: kısıtlayıcı bir diyetteki çocuk okulda ya da bir doğum gününde diğer çocukların yediğini yiyemez ve bunun bir karşılığı vardır.
• Diyetisyen olmadan ve gözden geçirme tarihi konmadan başlanan bir diyet, işe yarasa da yaramasa da süresiz sürme eğilimindedir.

Kabul etmeden önce sorulacak sorular

1. Ketojenik diyet öneriliyorsa: hangi biçimi, hangi ekip, hangi başlangıç tetkikleri ve hangi izlem programı?
2. Deneme süresi ne kadar, neyi ölçüyoruz ve hangi tarihte karar veriyoruz?
3. Bir dışlama diyeti öneriliyorsa: tam olarak neyin değişmesini bekliyoruz ve değişip değişmediğini nasıl anlayacağız?
4. Diyet sürerken çocuğumun büyümesini, alımını ve mikro besinlerini kim kontrol ediyor?
5. Çölyak hastalığı varsayılarak mı geçildi, yoksa usulünce dışlandı mı?

Bu bölümde dahası